Zelfbeschadiging

Vaak gaan lichamelijke en emotionele pijn samen. Langdurig zieken, bijvoorbeeld mensen met kanker, ervaren vaak gevoelens van verdriet, angst en stress. Deze emotionele pijn komt voort uit de lichamelijke pijn.
Soms komt lichamelijke pijn echter voort uit emotionele pijn. Zelfbeschadiging is een uiting van emotionele pijn, zoals boosheid of verdriet.

Zelfbeschadiging is het aanbrengen van verwondingen of letsel aan de huid of het lichaam, door snijden, branden, krassen, krabben, haartrekken, hoofdbonken, voorwerpen in het lichaam brengen of schadelijke stoffen innemen.

Komt het veel voor?
Schattingen lopen uiteen van 1 tot 5 op de 100 mensen (0,75 – 5% van de bevolking). Door onbegrip uit de omgeving en schaamte, is van veel mensen niet bekend dat ze zichzelf beschadigen, dus de percentages zijn waarschijnlijk in werkelijkheid hoger. Wel is bekend dat zelfbeschadiging vaker voorkomt onder vrouwen. Dit komt, omdat mannen vaker voor zichzelf opkomen en vrouwen emoties voor zichzelf houden (‘binnenvetters’). Ook komt zelfbeschadiging bij bepaalde psychiatrische stoornissen vaker voor: schizofrenie, persoonlijkheidsstoornis, posttraumatische stress-stoornis, dissociatieve stoornis, dysthyme stoornis, depressie, eetstoornis en verslaving.

Geen pijn?
Vaak wordt gedacht dat mensen die zichzelf beschadigen, geen pijn voelen. Ze voelen wel degelijk pijn, maar het moment waarop kan verschillen. Tijdens het beschadigen zelf, voelen sommigen zich als verdoofd. Ook kan het voorkomen, dat men de lichamelijke pijn wel voelt, maar deze fijn vindt, omdat de emotionele pijn dan even minder erg lijkt. Wanneer de zelfbeschadiging is gestopt en men de verwondingen behandelt, komt de lichamelijke (en emotionele) pijn terug.

Wat helpt?
Een eerste stap om zelfbeschadiging te doen stoppen, is het doorbreken van een geheim. Vaak wordt niet gesproken over achterliggende problemen, gevoelens of dilemma’s van iemand die zichzelf beschadigt. Het is belangrijk te luisteren naar iemands verhaal. Vaak spelen er gezinsproblemen, waardoor iemand zichzelf is gaan verwonden. Hier moet aandacht aan besteed worden. Je kunt hierbij denken aan een alcoholverslaafde moeder, weinig aandacht, mishandeling door de vader, een vervelende scheiding of seksueel misbruik door een broer.
In geval van zelfbeschadiging is het verstandig de hulp in te schakelen van een professional, zoals een psycholoog. Zie hiervoor ‘Hulp zoeken’. Ook kun je op deze website chatten met een deskundige, wanneer je jezelf beschadigt of iemand kent die zichzelf beschadigt.