Wat is stress?
Stress betekent letterlijk spanning. Stress is een reactie op een prikkel of conditie die spanning veroorzaakt.
Welke vormen zijn er?
Stress hoeft niet altijd schadelijk te zijn; er is positieve stress en negatieve stress.
Hoe herken je het?
Als negatieve stress te lang aanhoudt, kunnen er verschillende lichamelijke en psychische reacties ontstaan.
Vaak zijn de eerste kenmerken een stijve nek, schouders of rug en hoofdpijn. Als de stress langer duurt, worden de klachten ernstiger.
Hoe ontstress je?
Ontspan, neem een time-out, trek geen overhaaste conclusies, buig negatieve gedachten om in positieve, houdt je niet bezig met zaken die je toch niet kunt oplossen.
Stress verder uitgelegd
Stress kan door verschillende dingen veroorzaakt worden:
- Overbelasting: Te moeilijke taken, teveel werk of inspanning, te weinig rust en vrije tijd, een openbaar optreden
- Ingrijpende gebeurtenissen (bijv. geweld, een ernstige ziekte, een operatie)
- Het meemaken van verlies en rouw (overlijden van een dierbare, een echtscheding, invaliditeit)
- Ook verlies van controle kan stress teweegbrengen (iemand die niet naar je luistert, geen inspraak, etc.)
Stressbeleving
De verschillende oorzaken zorgen ook voor verschillende stress-reacties. Een examen kan een oorzaak zijn voor stress, maar kan er ook voor zorgen dat je door je stress juist beter gaat presteren.
De één ervaart sneller stress dan de ander. Sommige mensen kijken met plezier naar thrillers of gaan in achtbanen, anderen lezen liever een romantisch boek. De een staat meer open voor spanning en uitdagingen, terwijl iemand anders dat juist veel meer als bedreiging ziet.
Hoe je stress ervaart heeft ook te maken met wat je hebt geleerd in je opvoeding, met wat je hebt meegemaakt, en zeer waarschijnlijk ook met bepaalde stofjes in je lijf.
Vormen van Stress
Het is goed om je te realiseren dat stress niet altijd negatief of schadelijk hoeft te zijn. Het gaat steeds om hoe hoog je stress is en de duur ervan.
Positieve stress bijvoorbeeld helpt je om goed te presteren en extra alert te zijn in bepaalde situaties. Dat kan variëren van een sollicitatiegesprek tot een rondje racen op het circuit van Zandvoort.
Negatieve stress is stress die, als het te lang aanhoudt, schadelijk kan zijn. Voorbeelden zijn: als je meer werk moet doen dan wat je aankan, als je regelmatig gepest wordt, of na een heel ingrijpende ervaring, bijvoorbeeld een bankoverval. Negatieve stress moet niet te lang duren. Als je merkt dat het je lichaam niet lukt om terug te keren naar een rustiger niveau, kunnen er klachten ontstaan.
Hoe herken je het?
Als negatieve stress te lang aanhoudt, kunnen er verschillende lichamelijke en psychische reacties ontstaan.
Vaak is het eerste wat je merkt een stijve nek, schouders of rug en hoofdpijn. Als de stress langer duurt, worden de klachten ernstiger.
Klachten die dan vaak voorkomen zijn:
- Lichamelijk: slecht slapen, moeheid, weinig eetlust, rugpijn, hoofdpijn, een hogere bloeddruk, huidproblemen, minder afweer, waardoor eerder infecties kunnen voorkomen
- In je gevoel:, snel bang, snel geïrriteeerd, huilbuien, somberheid
- In je gedrag; veel piekeren, slecht kunnen concentreren, teveel roken en drinken, warrig/chaotisch zijn
Een korte periode van stress hoeft geen probleem te zijn, maar houd jezelf goed in de gaten. Als het te lang duurt, trek dan aan de bel. Bijvoorbeeld bij je huisarts, je mentor, een vriend(in).
Hoe ontstress je?
Stress is een normaal onderdeel van het leven. Daarom is het belangrijk dat je met stress leert omgaan. Probeer de gevolgen van negatieve stress zoveel mogelijk te voorkomen.
Tips om beter om te gaan met stressvolle situaties
- Hoe tegenstrijdig het ook lijkt: Zorg voor ontspanning! Om te kunnen ontspannen kun je je aandacht op je ademhaling richten. Adem rustig in en uit vanuit je buik.
- Als je voelt dat je stress oploopt, probeer dan even een korte time out te nemen. Ga bijvoorbeeld even naar ‘t toilet. Probeer dan te voelen wat de stress met je doet en ontspan je spieren. Ga vervolgens na wat de stress veroorzaakt en wat je daaraan kunt doen.
- Trek geen overhaaste conclusies: blijf onderscheid maken tussen wat er echt gebeurt, je gedachten erover en je gevoelens.
- Buig negatieve gedachten om in positieve. Dus in plaats van: "Ik kan dit echt niet, het gaat me nooit lukken", denk je: "Ik probeer het gewoon, eens kijken hoever ik kom, anders vraag ik iemand om me te helpen". Tien tegen één dat het je dan lukt!
- Houd je niet bezig met problemen die je op dat moment toch niet kunt oplossen. Richt je liever op zaken waar je wèl wat aan kunt doen.
Wat als je zelf niet verder komt?
Als je er met bovenstaande tips niet uitkomt, of het lukt je nog niet zo goed alleen, of je kunt er wel wat hulp bij gebruiken, log dan eens in op onze chats. De deskundige kan met je meedenken.
Nog meer Stress
En verder...
Dipdeskundige (mailcontact met een professional)
Praten online (chatten met een professional)