Paniek

Paniek is een plotseling optredende hevige angst, schrik of spanning, zonder aanleiding. Paniek geeft een gevoel van machteloosheid en een heel sterk gevoel van ‘weg willen van hier’. Bij paniek gaat de angst je overheersen. Je voelt je dan ellendig. Dit is een paniekaanval. De duur van een paniekaanval verschilt van minuten tot uren.
Factsheet

Wat is paniek?
Een plotseling optredende hevige angst, schrik of spanning, zonder aanleiding.

Wat voel je?
Lichamelijke reacties die kunnen voorkomen zijn: knikkende knieën, hartkloppingen, trillen, zweten, het benauwd hebben, je duizelig of misselijk voelen. Verder kun je een angst voor de angst ontwikkelen. In het gedrag zie je vaak dat mensen enge dingen gaan vermijden of soms gebeurt het dat ze hun bange gevoelens gaan verdoven.

Wat kun je doen?
Zorgen voor een rustige ademhaling, zorgen voor voldoende slaap en gezond eten, houdt een dagboekje bij waarin je opschrijft wat er gebeurde, maak een lijstje met geruststellende en positieve gedachten die je als een steuntje bij je kunt dragen, zoek steun bij mensen die je vertrouwt.

Wat voel je als je paniek hebt?
Als je een paniekaanval hebt, heb je meestal ook verschillende lichamelijke reacites, zoals: knikkende knieën, hartkloppingen, trillen, zweten, het benauwd hebben, je duizelig of misselijk voelen.

Door de sterke angst komt er veel adrenaline vrij, dat zorgt ervoor dat je in actie kunt komen; je kunt gaan vechten of vluchten. Dat is handig als er ook echt gevaar is. Bij paniek echter is er geen echt gevaar. Je lichaam maakt echter wel die adrenaline aan, waardoor je die lichamelijke reacties krijgt.
Vaak ontwikkelen mensen met paniekklachten ook een angst voor de angst. Het kan ertoe leiden dat je zó bang wordt voor een paniekaanval dat je situaties die jou bang maken, gaat vermijden. Anderen gaan middelen gebruiken om ervoor te zorgen dat ze de angst minder voelen, bijvoorbeeld alcohol of drugs.
Dit vermijden of verdoven kan even helpen om je angst te verdrijven, maar uiteindelijk houdt je angst daardoor aan of neemt juist toe.
Als mensen vaker last hebben van een paniekaanval noemt men dit een paniekstoornis.

Hoe vaak komt het voor?
Mensen die last hebben van angstaanvallen, een fobie of een dwangstoornis, denken vaak dat zij de enigen zijn met dit probleem. Dat is beslist niet waar. In totaal heeft vijf tot dertien procent van de Nederlandse bevolking wel eens een angst- of paniekaanval. Het gaat hierbij om serieuze klachten, die niets met aanstellerij te maken hebben.  Daarnaast hebben ieder jaar ongeveer 250.000 mensen in Nederland zulke ernstige paniekklachten dat je kunt spreken van een echte paniekstoornis.

Why me?
Waarom de ene mens angstiger is dan de ander is niet duidelijk. In sommige families komen angststoornissen vaker voor. Erfelijkheid speelt daarbij een rol. Je zou kunnen zeggen dat de een meer kwetsbaar is dan de ander. Maar de manier waarop je met angst omgaat is voor een deel ook aangeleerd. Opvoeding en dingen die je hebt meegemaakt spelen daarbij een rol.
Ook stoffen zoals cafeïne kunnen de lichamelijke verschijnselen van angst versterken. Bij sommige mensen kan dit een paniekaanval uitlokken.
Men denkt ook dat bepaalde stofjes in je lijf invloed hebben op hoe gevoelig je bent voor angst of paniek.

Je paniek overwinnen?
Je kan zelf veel doen om je klachten te verminderen. Wat helpt is:
- Zorg voor een rustige ademhaling, zodat je ontspant. Probeer steeds door je buik te ademen en niet door je borstkas.
- Lichamelijke inspanning blijkt goed te helpen.  Wandelen, hardlopen, een rondje fietsen, zijn allemaal dingen die je helpen om je adrenaline weer op een normaal niveau te brengen.
- Zorg voor voldoende slaap en gezond eten. Als je bijvoorbeeld weinig slaap hebt gehad zal je de volgende dag in de regel meer last hebben. Zorg dus dat je genoeg slaap krijgt en probeer zo gezond en op tijd mogelijk te eten. 
- Zorg dat je je gedachten bijhoudt: Houdt bijvoorbeeld een ‘dagboekje’ bij en schrijf op wat er gebeurt op momenten dat je je bang voelt. Schrijf op welke gedachten er door je hoofd gaan, waar je bang voor bent, wat je voelt, hoe je hebt gereageerd (wat je hebt gedaan). Je zou daarna eens kunnen kijken (eventueel samen met iemand anders) of je gedachten wel kloppen en of er echt reden is voor paniek.
- Wat ook helpt is heel veel positieve, geruststellende gedachten te bedenken en op te schrijven. Dit lijstje zou je altijd bij je kunnen dragen. Op die momenten dat je merkt dat je angst de overhand gaat krijgen, kijk je op je lijstje en zal het je beter lukken om rustig te blijven.
- Zoek steun bij mensen die je vertrouwt. Leg aan hen uit waar je last van hebt. De meeste mensen hebben hier begrip voor. Laat ze eventueel een stukje van je dagboekje lezen.

Wat als je zelf niet verder komt?
Door het dagboekje bij te houden, kun je zicht krijgen op hoe je angsten ontstaan.
Misschien zie je door het nalezen van wat je hebt opgeschreven ook hoe je de cirkel kunt doorbreken.
Soms is het nodig dat een psycholoog je verder helpt. Door te praten en oefenen kun je leren om je gedachten en reacties op angst te veranderen. 

Zie ook

Hartkloppingen

Trillen


En verder...

Dipdeskundige (mailcontact met een professional)

Praten online (chatten met een professional)