Je zorgen maken

Iedereen maakt zich wel eens zorgen. “ga ik dat examen wel halen”, “kom ik op tijd”, “zullen ze me leuk vinden”, “zal het wel goed gaan”. Je zorgen maken kan heel nuttig zijn. Het leidt tot een bepaalde spanning, waardoor je beter gaat nadenken, je je beter voorbereid op iets wat komen gaat en je meestal beter presteert.
Factsheet

Het nut van je zorgen maken:
Je zorgen maken kan in een bepaalde mate heel nuttig zijn. Door je zorgen te maken, bouw je een bepaalde spanning op die nuttig is; je denkt na over wat komen gaat, je bereidt je beter voor, en meestal presteer je ook beter.  

Wanneer niet meer nuttig?
Als je je tèveel zorgen maakt, helpt het je niet meer. Je blijft maar malen. Het zorgen maken brengt je geen oplossing meer. Sterker nog: je wordt er angstig, nerveus, gespannen van.

Waarom piekeren mensen?
Piekeren als zelfkritiek, piekeren vanuit perfectionisme en piekeren vanuit een controle-behoefte.

Wat helpt?
- heel hard STOP roepen
  en een piekerkwartier 
  instellen
- je zorgen opschrijven
  en het propje weggooien
- afleiding zoeken
- mediteren, ontspannen
- aan iets heel leuks denken

Wanneer niet meer nuttig?
Als je je tèveel zorgen maakt, helpt het je niet meer. Je zorgen maken verandert dan in piekeren, piekeren in cirkeltjes over dingen die mis zouden kunnen lopen. Het brengt je geen oplossing meer en verliest z’n functie. Sterker nog: je wordt er angstig, nerveus, gespannen van.
Het piekeren leidt dan alleen nog maar tot nòg meer piekeren, totdat er een soort blikvernauwing ontstaat, waardoor je nòg meer aandacht gaat besteden aan al die dingen mis zouden kunnen gaan.Het piekeren wordt dan een energievretende bezigheid.
Teveel zorgen of piekeren vreet energie. Door het je zorgen maken, wordt je gespannen, Je hebt dan vaker dan je lief is te maken met vermoeidheid, met ’s nachts liggen piekeren. Het wordt steeds lastiger om uit die gedachtencirkel te geraken.

Hoe herken je dat je teveel piekert?
Meestal weet je wel of je teveel piekert. Je kunt een teveel aan piekeren herkennen aan lichamelijke reacties, aan je piekergedachten of aan hoe je doet:

  • Lichamelijke reacties: zweethanden; opgetrokken schouders; een harde, gespannen buik; hoofdpijn; tandenknarsen; kortom: allerlei signalen die wijzen op gespannenheid
  • Piekergedachten: “als ik het examen maar haal”; “als ik maar niet blokkeer”; “als ze mij maar leuk vinden”; “als ik maar geen onvoldoende haal”; etc.
  • Piekergedrag: ’s nachts liggen malen over datgene waar je je zorgen over maakt; moeilijker slapen; lastige situaties uit de weg gaan; besluiteloosheid, doordat je je vaker onzeker voelt; dingen uitstellen die je moet doen; vaker hoofdpijn;  je voelt je misschien soms somber;  je hebt minder zin om met vrienden af te spreken dan anders; etc.

Waarom piekeren mensen?
Het leven zit vol met onzekerheden, onzekerheden die soms angst, falen, gevaar kunnen opleveren. Het is belangrijk dat je dat in reëel perspectief ziet.
Mensen die veel piekeren, piekeren vooral uit angst voor het onbekende. Ze willen graag weten hoe iets afloopt, daarmee denken ze controle te kunnen krijgen. Hoeveel iemand piekert hangt vaak samen met de mate van vertrouwen die je hebt in het leven. Hoe minder vertrouwen in het leven, hoe meer je geneigd zult zijn alles in de hand te willen houden. Piekeren heeft dus vaak te maken met een gevoel van kwetsbaarheid en een gevoel van machteloosheid.

Een bekende schrijver (Mark Twain) zei hierover:
Ik ben een oud man en heb vele zorgen gekend. De meeste daarvan zijn nooit uitgekomen."

Waarover piekeren mensen dan?
Mensen die veel piekeren, piekeren vooral over dingen die waarschijnlijk nooit zullen gebeuren, over dingen die vroeger hebben plaatsgevonden (maar waaraan je vaak niets meer kunt veranderen), over dingen waar je helemaal niets aan kunt doen en over kleine dingen die volgens veel mensen nauwelijks de energie waard zijn om over te piekeren.
Over het algemeen piekeren mensen omdat: 

  • Zelfkritiek: ‘als ik dit niet had gezegd, dan….’ Of ‘als ik maar dit of dat had gedaan, dan…’
  • Een neiging tot perfectionisme hebben: alles tot in de finesses goed willen doen.
  • Een controle-behoefte hebben: vanuit een behoefte alles in de hand te willen houden,‘als ik alles goed doe, dan gaat het goed’.

Wat kun je doen als je teveel piekert?
Als je merkt bij jezelf dat je teveel aan het piekeren bent, kun je een aantal dingen doen:

  • Heel hard STOP roepen en met jezelf afspreken dat je 1 x per dag een kwartier uitbundig mag piekeren. Je moet jezelf hier wel een beetje in trainen!
  • Schrijf je zorgen op een papiertje, vouw het papiertje op tot een propje en gooi het propje weg
  • Zoek afleiding, draai muziek, ga sporten, spreek met vrienden af
  • Richt je aandacht op wat goed gaat
  • Ga mediteren, doe een ontspanningsoefening
  • Denk aan iets heel leuks (een mooie vakantie, een fijne zoen)

Steeds vaker bieden instellingen cursussen aan, waarmee je handvatten krijgt aangereikt om het piekeren te stoppen. Soms ook online. Een voorbeeld van zo'n cursus vindt je hier. 

 

Zie ook

Piekeren

Zorgen

Slaapproblemen

Schoolperikelen

 

En verder....

Kijk ook eens bij Gripopjedip, waar je mailcontact met een deskundige kunt hebben of een online cursus in groepsverband kunt volgen.
Bij Pratenonline kun je chatten met een professional.

Tips bij piekeren

Piekeren Fit in je hoofd

Examens
Hoe is mijn stress-level?
doe de test